Dyscalculie oefeningen: zo help je je kind met rekenen

Heeft je kind blijvend veel moeite met rekenen, ook al oefent het veel? Dan kan er sprake zijn van dyscalculie. Kinderen met dyscalculie zijn niet minder slim: hun brein verwerkt getallen anders. Met aangepaste oefeningen, de juiste hulpmiddelen en veel geduld kunnen ze toch goed vooruitgaan. In dit artikel lees je wat dyscalculie is en welke oefeningen echt helpen.

Wat is dyscalculie?

Dyscalculie is een leerstoornis die het leren rekenen ernstig bemoeilijkt. Het gaat niet om een tijdelijke achterstand: de problemen blijven, ook na extra hulp. Ongeveer 3 tot 6 kinderen op 100 hebben dyscalculie. Een diagnose wordt gesteld door een gespecialiseerde hulpverlener, vaak na doorverwijzing door het CLB.

De signalen

• Lang op de vingers blijven tellen, ook voor eenvoudige sommen.
• Rekenfeiten (splitsingen, maaltafels) snel vergeten.
• Getallen omdraaien: 36 en 63 verwarren.
• Moeite met de klok, met geld en met schatten.
• Niet weten welke bewerking bij een vraagstuk hoort.
• Angst of boosheid bij rekenopdrachten.

Aangepaste oefeningen per vaardigheid

Getalbegrip

Tel echte voorwerpen, leg getallen op een getallenlijn op de grond en vergelijk hoeveelheden: « waar liggen er meer? ». Begin klein, tot 10, en bouw rustig op.

Splitsen

Gebruik een rekenrek of twee kleuren blokjes. 7 is 5 rode en 2 blauwe. Laat je kind de splitsing zien, zeggen en daarna pas opschrijven. Meer in getallen splitsen.

Optellen en aftrekken

Werk eerst met de vriendjes van 10 en de dubbels. Een getallenlijn op tafel helpt om vooruit en achteruit te springen.

Maaltafels

Leer ze met groepjes voorwerpen en gebruik een tafelkaart als hulpmiddel. Een kind met dyscalculie hoeft niet alle tafels van buiten te kennen om verder te kunnen met cijferen en vraagstukken.

Vraagstukken

Lees de opgave samen, teken de situatie en kies samen de bewerking. Een vast stappenplan geeft houvast; zie redactiesommen.

Hulpmiddelen

• Een getallenlijn of honderdveld.
• Een tafelkaart.
• Een herleidingstabel voor meten.
• Een rekenmachine voor ingewikkelde berekeningen.
• Ruitjespapier om netjes onder elkaar te schrijven.

Spreek met de school af welke hulpmiddelen je kind mag gebruiken, ook tijdens toetsen. Dat zijn redelijke aanpassingen waar je kind recht op heeft.

Gratis aangepaste werkbladen

Alle 48 thema’s van het 1e tot het 6e leerjaar bestaan in een DYS-versie: dezelfde leerstof, maar met het lettertype Atkinson Hyperlegible, grotere tekst, meer witruimte en één opdracht per blok. Ook de spelletjes hebben een DYS-modus met minder vragen, drie antwoorden, een voorleesknop en geen tijdsdruk. Je vindt alles bij DYS en wiskunde, per leerjaar: 1e, 2e, 3e, 4e, 5e en 6e leerjaar.

Tips voor ouders

• Kort en vaak: tien minuten per dag is meer dan genoeg.
• Succes eerst: begin altijd met iets wat lukt.
• Prijs de inspanning, niet alleen het resultaat.
• Gebruik het dagelijkse leven: koken, winkelen, de klok.
• Praat met de school en het CLB over begeleiding en aanpassingen.
• Bescherm het zelfbeeld: dyscalculie zegt niets over hoe slim je kind is.

Een voorbeeld van een oefenweek

• Maandag: vijf minuten splitsen met het rekenrek, daarna één kort DYS-werkblad.
• Dinsdag: een spel in DYS-modus, zonder tijdsdruk.
• Woensdag: rekenen in de keuken: afwegen, tellen, verdelen.
• Donderdag: herhalen van een rekenfeit dat nog moeilijk is, met een kaartje.
• Vrijdag: iets kiezen wat je kind leuk vindt: een spel, een quiz, een raadsel.

Hou elke sessie kort, tien tot vijftien minuten, en sluit altijd af met iets wat lukt.

Wat zeg je tegen je kind?

Kinderen met dyscalculie denken vaak dat ze dom zijn, omdat rekenen bij klasgenoten zoveel vlotter gaat. Leg uit dat hun brein getallen anders verwerkt, net zoals sommige mensen een bril nodig hebben om goed te zien. Een hulpmiddel zoals een tafelkaart is dan geen valsspelen, maar een bril voor getallen. Benadruk wat goed gaat: misschien is je kind sterk in meetkunde, in uitleggen of in logisch denken. Dat zelfvertrouwen is minstens even belangrijk als de oefeningen zelf.

Samenwerken met de school

Vraag een gesprek aan met de leerkracht en de zorgcoördinator. Bespreek welke hulpmiddelen je kind mag gebruiken, of het extra tijd krijgt bij toetsen en of er een aangepaste rapportering mogelijk is. Spreek ook af hoe jullie thuis en op school dezelfde aanpak gebruiken: dezelfde woorden, hetzelfde rekenrek, dezelfde stappen. Zo raakt je kind niet in de war en gaat het sneller vooruit. Voor de Vlaamse toetsen kan je de aangepaste oefentoets in DYS-versie gebruiken.

Wanneer hulp zoeken?

Blijven de problemen na enkele maanden extra oefenen, of lijdt je kind echt onder het rekenen, vraag dan het CLB om advies. Een logopedist of een andere gespecialiseerde begeleider kan onderzoeken wat er aan de hand is en een aangepaste aanpak voorstellen. Lees ook bijles wiskunde.

Veelgestelde vragen

Wat is dyscalculie?

Een leerstoornis waarbij een kind blijvend grote moeite heeft met getallen en rekenen, ondanks voldoende oefening en een normale intelligentie.

Welke oefeningen helpen bij dyscalculie?

Korte oefeningen met concreet materiaal: tellen met voorwerpen, splitsen met een rekenrek, getallen op een getallenlijn plaatsen en veel herhaling van eenvoudige rekenfeiten.

Mag een kind met dyscalculie hulpmiddelen gebruiken?

Ja. Een tafelkaart, een getallenlijn of een rekenmachine kunnen als redelijke aanpassing toegestaan worden. Spreek dit af met de school.

Waar vind ik aangepaste werkbladen?

Op deze site zijn alle 48 thema’s beschikbaar in een DYS-versie: 240 gratis PDF’s met een leesbaarder lettertype en meer ruimte.