Waarom aangepaste werkbladen?
Een vol werkblad met kleine letters, veel opgaven en drukke tekeningen vraagt veel van de aandacht. Voor een kind met een leerstoornis gaat er dan zoveel energie naar het blad zelf dat er weinig overblijft voor het rekenen. Een aangepast werkblad behoudt dezelfde leerstof, maar maakt de weg ernaartoe eenvoudiger.
Een leesbaar lettertype en meer witruimte
- Een eenvoudig, groter lettertype zonder schreven.
- Ruime regelafstand en witruimte tussen de opgaven.
- Geen tekst over afbeeldingen heen.
- Een duidelijk onderscheid tussen opdracht en antwoordruimte.
Minder opgaven per blad
Twintig sommen op één blad kunnen ontmoedigen. Hetzelfde aantal sommen verdeeld over twee bladen voelt haalbaarder. Een kind dat een blad afwerkt, ervaart succes en blijft gemotiveerd. Kwaliteit gaat voor kwantiteit.
Eén soort opdracht tegelijk
Wissel niet af tussen optellen en aftrekken op hetzelfde blad, tenzij dat precies het doel is. Groepeer gelijke opgaven en zet een voorbeeld bovenaan. Zo weet het kind meteen wat er verwacht wordt.
Steun op het blad
- Een getallenlijn of honderdveld in de marge.
- Een rooster voor cijferend rekenen, met kolommen voor H, T en E.
- Kleuren voor tientallen en eenheden.
- Een uitgewerkt voorbeeld bij de eerste opgave.
Een gewoon en een aangepast werkblad vergeleken
Gewoon werkblad: 24 sommen in vier kolommen, een kleine letter, een tekening als achtergrond en de opdracht in één lange zin bovenaan.
Aangepast werkblad: 12 sommen in twee kolommen, een groter lettertype, een uitgewerkt voorbeeld bovenaan, een getallenlijn in de marge en de opdracht in twee korte zinnen. De overige 12 sommen staan op een tweede blad.
De leerstof is identiek. Alleen de weg ernaartoe is eenvoudiger gemaakt, zodat het kind zijn energie kan richten op het rekenen.
Zelf een werkblad aanpassen
- Vergroot het blad naar A3 of vergroot het lettertype.
- Knip het blad in twee en geef één deel per keer.
- Markeer de opdracht met een kleur.
- Bedek de opgaven die nog niet aan de beurt zijn met een blanco blad.
- Voeg een voorbeeld toe bij de eerste opgave.
Zulke aanpassingen kosten weinig tijd en maken een groot verschil voor kinderen die snel overweldigd raken.
Voor wie zijn DYS-werkbladen nuttig?
Aangepaste werkbladen zijn ontworpen voor kinderen met dyscalculie, dyslexie of dyspraxie. Maar ook kinderen met concentratieproblemen, faalangst of een zwakkere visuele verwerking hebben er baat bij. In de klas kan een leerkracht ze aanbieden aan wie het nodig heeft, zonder dat een diagnose noodzakelijk is. De leerstof blijft dezelfde als voor de rest van de klas.
Tips voor ouders
Print het DYS-werkblad dat aansluit bij het thema van de klas en laat je kind thuis een paar opgaven maken. Begin met de les, dan niveau 1. Ga pas naar niveau 2 als niveau 1 vlot lukt. Gebruik de oplossingen om samen na te kijken en bespreek fouten zonder te oordelen.
Tips voor leerkrachten
Leg een map met DYS-werkbladen per thema klaar in de klas, zodat leerlingen zelf kunnen kiezen of ze de gewone of de aangepaste versie nemen. Dat werkt minder stigmatiserend dan een aparte versie uitdelen. Combineer met de spelletjes zonder tijdsdruk voor wie klaar is. Zo krijgt elke leerling oefenstof op zijn niveau.
Een herkenbare situatie
Stel: een leerling van het 3e leerjaar maakt op een vol werkblad van 30 sommen er maar 10, met veel fouten. Op een aangepast blad met 10 sommen per keer, een voorbeeld bovenaan en meer witruimte maakt ze alle sommen, met slechts één fout. Daarna vraagt ze zelf om het tweede blad. Het verschil zat niet in haar rekenvaardigheid, maar in hoe overweldigend het eerste blad was.
Wat een DYS-werkblad van ProfMathia bevat
- Een les: de uitleg van het thema met voorbeelden en tekeningen.
- Drie niveaus: van eenvoudig naar uitdagend, zodat elk kind op zijn niveau kan starten.
- De oplossingen: om samen na te kijken.
- Een spel: om de leerstof op een speelse manier te herhalen, zonder tijdsdruk.
Dezelfde thema’s bestaan ook in een gewone versie, zodat het kind dezelfde leerstof als de klas oefent.
Digitale werkbladen
Sommige kinderen werken liever op een tablet of computer. Een PDF-werkblad kan vaak digitaal ingevuld worden met een tekenprogramma, of voorgelezen worden met voorleessoftware. Dat helpt kinderen met dyspraxie of dyslexie extra. Bespreek met de school of digitale werkbladen ook in de klas gebruikt mogen worden.
Per leerjaar
De aangepaste werkbladen volgen de leerlijn van het lager onderwijs: tellen en eenvoudige bewerkingen in het 1e leerjaar, getallen tot 100 en klok lezen in het 2e, maaltafels en getallen tot 1000 in het 3e, breuken en delen in het 4e, kommagetallen in het 5e en procenten en evenredigheid in het 6e leerjaar.
Checklist voor een aangepast werkblad
- Groot, rustig lettertype zonder schreven?
- Maximaal 10 à 12 opgaven per blad?
- Eén soort opdracht per blad?
- Een voorbeeld bovenaan?
- Ruimte om te tekenen of tussenstappen te noteren?
- Steun zoals een getallenlijn of rooster?
Werkbladen en zelfstandigheid
Een goed aangepast werkblad laat het kind zelfstandig werken. Het voorbeeld bovenaan toont wat de bedoeling is, de steun in de marge helpt bij twijfel en de oplossingen laten het kind zelf nakijken. Zo hoeft het niet telkens om hulp te vragen, wat het zelfvertrouwen versterkt. Begin samen, en laat het kind daarna stap voor stap meer alleen doen.
Combineren met spelletjes
Een werkblad en een spel over hetzelfde thema versterken elkaar. Laat het kind eerst de les en niveau 1 maken, en daarna het bijhorende spel spelen. Of omgekeerd: start met het spel als opwarming en ga dan naar het werkblad. De afwisseling houdt de motivatie hoog en toont of de leerstof in verschillende vormen lukt.
Wat je vandaag al kunt doen
- Download het DYS-werkblad dat aansluit bij het thema van de klas.
- Begin met de les en niveau 1, en kijk samen na met de oplossingen.
- Knip een vol schoolblad in twee als het te overweldigend is.
- Laat je kind daarna het bijhorende spel spelen.
Zo oefent het dezelfde leerstof als de klas, in een vorm die past.
240 gratis DYS-werkbladen
Op ProfMathia vind je 240 aangepaste werkbladen voor het 1e tot 6e leerjaar, per leerjaar: 1e, 2e, 3e, 4e, 5e en 6e leerjaar. Elk thema heeft een les, drie niveaus en de oplossingen, en een spel zonder tijdsdruk.
Veelgestelde vragen
Wat is een aangepast werkblad DYS?
Een werkblad met dezelfde leerstof, maar met een leesbaar lettertype, meer witruimte, minder opgaven en extra steun.
Voor wie zijn DYS-werkbladen bedoeld?
Voor kinderen met dyscalculie, dyslexie of dyspraxie, maar ook voor kinderen die snel overweldigd raken door volle bladen.
Zijn de DYS-werkbladen van ProfMathia gratis?
Ja, alle 240 DYS-werkbladen zijn gratis te downloaden en af te drukken, zonder inschrijving.
Is de leerstof op een DYS-werkblad makkelijker?
Nee. De leerstof is dezelfde, alleen de opmaak en de hoeveelheid zijn aangepast.
Heeft mijn kind een diagnose nodig om DYS-werkbladen te gebruiken?
Nee. Elk kind dat er baat bij heeft, kan ze gebruiken, thuis en in de klas.
Hoeveel opgaven zet je op een DYS-werkblad?
Liefst niet meer dan 10 à 12, met voldoende witruimte. Meer opgaven verdeel je over meerdere bladen.
Zijn er DYS-werkbladen voor elk leerjaar?
Ja, van het 1e tot het 6e leerjaar, telkens met acht thema’s per leerjaar.
Kan ik een DYS-werkblad digitaal invullen?
Vaak wel, met een programma om PDF’s in te vullen of met een tekenprogramma op een tablet.