Drie woorden, één eenvoudig verband
Als je iets weegt in een verpakking, weeg je altijd twee dingen samen: de inhoud en de verpakking. Daarvoor bestaan drie woorden. Het nettogewicht is het gewicht van de inhoud alleen, bijvoorbeeld de confituur. De tarra is het gewicht van de verpakking: de pot en het deksel. Het brutogewicht is het totaal: inhoud plus verpakking. Het verband is altijd hetzelfde: bruto = netto + tarra. Wie dat onthoudt, kan elk van de drie berekenen als de andere twee gekend zijn. Strikt genomen spreken wetenschappers van massa in plaats van gewicht, maar in het dagelijks leven en op school gebruiken we meestal het woord gewicht.
Netto berekenen
Ken je het brutogewicht en de tarra, dan trek je ze af: netto = bruto − tarra. Een pot confituur weegt in totaal 450 g. De lege pot weegt 130 g. Het nettogewicht van de confituur is 450 − 130 = 320 g.
Bruto berekenen
Ken je het nettogewicht en de tarra, dan tel je ze op: bruto = netto + tarra. Een doos bevat 2 kg appels; de lege doos weegt 300 g. Het brutogewicht is 2 000 g + 300 g = 2 300 g of 2,3 kg. Let op de eenheden: zet alles eerst om naar dezelfde eenheid.
Tarra berekenen
Ken je het brutogewicht en het nettogewicht, dan trek je ze af: tarra = bruto − netto. Een zak chips weegt 165 g, en op de verpakking staat dat er 150 g chips in zit. De verpakking weegt dus 15 g.
De tarraknop op de weegschaal
Een keukenweegschaal heeft vaak een knop "tare" of "tarra". Zet een lege kom op de weegschaal en druk op de knop: de weegschaal springt naar 0. Wat je daarna in de kom doet, wordt gewogen zonder de kom. De weegschaal geeft dus meteen het nettogewicht. Laat je kind dit zelf ontdekken bij het bakken: eerst de kom wegen, dan tarra, dan 250 g bloem afwegen. Hoeveel weegt alles samen als je de knop niet had gebruikt?
Op de verpakking
Op verpakkingen in de winkel staat meestal het nettogewicht, soms met het teken "e" erachter. Dat is wat je als klant koopt. Bij conserven staat soms ook het "uitlekgewicht": het gewicht van bijvoorbeeld de groenten zonder het vocht. Lees samen met je kind enkele verpakkingen in de keukenkast en vergelijk het vermelde gewicht met wat de weegschaal aangeeft voor de volle verpakking. Het verschil is de tarra.
Vraagstukken met meerdere stuks
Een krat bevat 6 flessen. Elke volle fles weegt 1,2 kg, elke lege fles 0,4 kg. De lege krat weegt 1,5 kg. Hoeveel weegt de volle krat? Zes volle flessen: 6 × 1,2 = 7,2 kg. Plus de krat: 7,2 + 1,5 = 8,7 kg bruto. Hoeveel drank zit erin? Per fles 1,2 − 0,4 = 0,8 kg, samen 6 × 0,8 = 4,8 kg netto. Een schema met de drie woorden helpt om overzicht te houden.
Eenheden en herleidingen
Bij gewicht werk je met kilogram (kg), gram (g) en soms ton (t) of milligram (mg). 1 kg = 1 000 g. 1 t = 1 000 kg. Zet altijd om naar dezelfde eenheid voor je optelt of aftrekt. 2,5 kg − 350 g wordt 2 500 g − 350 g = 2 150 g = 2,15 kg. Lees meer in herleiden.
Een experiment in de keuken
Neem een lege glazen pot, een plastic doos en een papieren zak. Weeg ze leeg. Vul ze met dezelfde hoeveelheid rijst, bijvoorbeeld 200 g netto, en weeg opnieuw. Welke verpakking is het zwaarst? Welke het lichtst? Bereken telkens de tarra. Een leuke aanleiding om ook te praten over verpakkingsafval: welke verpakking is het meest milieuvriendelijk?
Oefeningen
- Bruto 520 g, tarra 70 g. Hoeveel is netto?
- Netto 1,5 kg, tarra 250 g. Hoeveel is bruto?
- Bruto 3 kg, netto 2,6 kg. Hoeveel is de tarra?
- Een volle doos weegt 2,4 kg. De lege doos weegt 400 g. Hoeveel weegt de inhoud?
- Vijf zakjes van elk 200 g netto zitten in een doos van 150 g. Wat is het brutogewicht?
Oplossingen. 1. 450 g. 2. 1 750 g = 1,75 kg. 3. 0,4 kg = 400 g. 4. 2 kg. 5. 1 000 + 150 = 1 150 g = 1,15 kg.
Veelgemaakte fouten
- Bruto en netto verwisselen. Ezelsbruggetje: bruto is "bruut", het grote totaal; netto is "net" de inhoud.
- Eenheden door elkaar optellen: 2 kg + 300 g = 302. Eerst omzetten.
- De tarra vergeten bij meerdere verpakkingen. Teken een schema.
Tip voor ouders
Oefen rekenen met gewicht liever kort en vaak dan lang en zelden: tien minuten per dag levert meer op dan een uur in het weekend. Laat je kind hardop vertellen wat het doet, gebruik echt materiaal zolang het nodig is en verbind de oefeningen met situaties uit het dagelijks leven. Werk samen met de leerkracht, zodat thuis en op school dezelfde woorden en dezelfde aanpak gebruikt worden, en eindig elke oefensessie met iets wat lukt.
Bruto en netto bij het loon
De woorden bruto en netto kom je ook tegen buiten het wegen. Bij een loon is het brutoloon het bedrag voor belastingen en sociale bijdragen, en het nettoloon wat je effectief op je rekening krijgt. Het principe is hetzelfde: bruto is het totaal, netto wat overblijft na aftrek. Oudere kinderen vinden het vaak interessant om te horen dat deze woorden in het dagelijks leven van volwassenen veel voorkomen. Je hoeft geen details over belastingen te geven: het gaat om het idee van totaal en wat overblijft.
Een vraagstuk met tarra en prijs
Een bakker koopt een zak bloem van 25 kg netto voor 20 euro. De lege zak weegt 200 g. Hoeveel weegt de volle zak? 25 kg + 0,2 kg = 25,2 kg bruto. Hoeveel kost de bloem per kilo? 20 : 25 = 0,80 euro. Hier komen bruto, netto en prijs per kilo samen. Laat je kind eerst noteren wat gegeven is en wat gevraagd wordt, en gebruik een schema met de drie woorden.
Kort samengevat
Bruto = netto + tarra. Netto is de inhoud, tarra de verpakking, bruto het totaal. Zet alles in dezelfde eenheid en gebruik de tarraknop van de weegschaal om meteen het nettogewicht te wegen.
Werkbladen en meer lezen
Oefen met de werkbladen gewicht en herleidingen. Lees ook herleiden en prijs per kilo vergelijken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen bruto en netto?
Bruto is het totaal met verpakking, netto alleen de inhoud.
Wat is tarra?
Het gewicht van de verpakking.
Hoe bereken je het nettogewicht?
Netto = bruto − tarra.
Wat doet de tarraknop op een weegschaal?
Hij zet de weegschaal op nul met de verpakking erop, zodat je alleen de inhoud weegt.
Welk gewicht staat op een verpakking?
Meestal het nettogewicht: het gewicht van wat je koopt, zonder verpakking.
Hoe onthoud je het verschil tussen bruto en netto?
Bruto is het grote totaal, netto is "net" de inhoud zonder verpakking.
Waarom moet je eenheden omzetten?
Omdat je gram en kilogram niet zomaar kan optellen of aftrekken: 2 kg + 300 g is 2 300 g, niet 302.
Wat is het uitlekgewicht?
Bij conserven het gewicht van de groenten of vruchten zonder het vocht.
Is gewicht hetzelfde als massa?
In het dagelijks leven zeggen we gewicht, maar wetenschappelijk bedoelen we massa, uitgedrukt in kilogram of gram.