Waarom opdrachten moeilijk zijn
Een kind dat goed kan rekenen, kan toch punten verliezen doordat het de opdracht verkeerd leest. Het rekent de omtrek uit terwijl de oppervlakte gevraagd wordt, kleurt alle even getallen terwijl alleen de even getallen groter dan 50 gevraagd worden, of vergeet het tweede deel van een opdracht. Opdrachten in wiskunde zijn vaak kort en compact, met elk woord belangrijk. Kinderen lezen ze snel, met de neiging om meteen te beginnen. Een vaste leesmethode helpt om dat te voorkomen.
Stap 1: lees de hele opdracht
Leer je kind om de opdracht helemaal te lezen voor het begint, ook als het denkt al te weten wat er moet gebeuren. Veel fouten ontstaan doordat kinderen na de eerste helft van de zin al beginnen. Laat je kind de opdracht eventueel twee keer lezen.
Stap 2: onderstreep het werkwoord
Het werkwoord zegt wat je moet doen: bereken, kleur, omcirkel, verbind, vergelijk, orden, teken, verklaar, schat. Laat je kind het werkwoord onderstrepen. Bij opdrachten met twee werkwoorden ("Bereken en schrijf een antwoordzin") moeten beide gebeuren.
Stap 3: let op de kleine woorden
Kleine woorden veranderen alles: niet, alle, elk, minstens, hoogstens, groter dan, kleiner dan, behalve, ongeveer, precies. "Kleur de getallen die niet deelbaar zijn door 3" is iets heel anders dan "Kleur de getallen die deelbaar zijn door 3." Laat je kind die woorden omcirkelen.
Stap 4: zeg de opdracht in eigen woorden
Laat je kind de opdracht herformuleren: "Ik moet de even getallen groter dan 50 omcirkelen en daarna optellen." Kan het dat, dan heeft het de opdracht begrepen. Lukt het niet, dan is opnieuw lezen nodig. Deze stap kost een paar seconden en voorkomt veel fouten.
Stap 5: kijk wat er als antwoord verwacht wordt
Moet het antwoord een getal zijn, een zin, een tekening, een kruisje? In welke eenheid: cm, m², euro, minuten? Wordt een afgerond antwoord gevraagd? Wie weet hoe het antwoord eruit moet zien, controleert achteraf makkelijker of het klopt.
Stap 6: controleer na het werk
Lees de opdracht na het oplossen opnieuw. Heb ik gedaan wat gevraagd werd? Alles? In de juiste eenheid? Deze laatste controle vangt veel slordigheidsfouten op.
Belangrijke werkwoorden in wiskunde
- Bereken: voer een berekening uit.
- Schat: geef een benaderende uitkomst, zonder precies te rekenen.
- Vergelijk: zeg welk groter, kleiner of gelijk is.
- Orden: zet in volgorde, van klein naar groot of omgekeerd.
- Verklaar of leg uit: schrijf waarom.
- Teken of construeer: maak een nauwkeurige tekening.
- Herleid: zet om naar een andere eenheid.
- Vul aan: schrijf wat ontbreekt.
Oefeningen
- "Omcirkel de oneven getallen kleiner dan 20: 7, 12, 19, 25, 15, 18." Welke omcirkel je?
- "Bereken de omtrek van een rechthoek van 5 cm bij 3 cm." Wat bereken je?
- "Kleur alle getallen behalve de veelvouden van 5: 10, 12, 15, 17, 20." Welke kleur je?
- "Schat de som van 398 en 205." Wat schrijf je?
Oplossingen. 1. 7, 19 en 15. 2. De omtrek: (5 + 3) × 2 = 16 cm, niet de oppervlakte. 3. 12 en 17. 4. Ongeveer 600, zonder precies te rekenen.
Oefenen thuis
Maak een spel van opdrachten lezen. Schrijf een opdracht met een valkuil: "Teken drie cirkels, maar kleur alleen de middelste." Je kind voert ze uit. Daarna mag het zelf een opdracht met een valkuil schrijven voor jou. Lees ook samen recepten of handleidingen: ook daar is nauwkeurig lezen belangrijk.
Voor kinderen met leesproblemen
Kinderen met dyslexie lopen vaak vast bij lange opdrachten. Lees de opdracht voor, knip ze op in korte zinnen en markeer het werkwoord en de getallen. Op school kunnen redelijke aanpassingen zoals voorlezen helpen. Lees meer in dyslexie en rekenen.
Kort samengevat
Lees de hele opdracht, onderstreep het werkwoord, omcirkel de kleine woorden, zeg de opdracht in eigen woorden, kijk wat er als antwoord verwacht wordt en controleer achteraf. Deze zes stappen voorkomen veel onnodige fouten.
Signaalwoorden in vraagstukken
In vraagstukken wijzen sommige woorden vaak in de richting van een bewerking: samen, in totaal, erbij (optellen), verschil, over, minder (aftrekken), keer, per stuk, elk (vermenigvuldigen), verdelen, per persoon, hoeveel keer (delen). Maar opgelet: signaalwoorden zijn geen garantie. "Lisa heeft 5 knikkers meer dan Tom, die er 8 heeft" vraagt een optelling, ondanks het woord "meer". Leer je kind signaalwoorden als hint te gebruiken, maar altijd de situatie te begrijpen, bijvoorbeeld met een tekening.
Opdrachten met meerdere stappen
Bij opdrachten met meerdere stappen helpt het om ze te nummeren. "Bereken de omtrek van de tuin, en bereken daarna hoeveel de omheining kost als één meter 12 euro kost." Stap 1: omtrek. Stap 2: prijs. Laat je kind elke stap afvinken als die klaar is. Zo wordt geen stap vergeten.
Opdrachten met tabellen en grafieken
Bij opdrachten met een tabel of grafiek moet je kind eerst de titel, de kolommen of assen en de eenheden lezen, en pas daarna de vraag beantwoorden. Vraag: "Waarover gaat deze tabel? Wat staat er in de rijen en kolommen?" Veel fouten ontstaan doordat kinderen de verkeerde kolom of eenheid gebruiken.
Een voorbeeld stap voor stap
Opdracht: "Omcirkel alle getallen die deelbaar zijn door 3 maar niet door 2: 9, 12, 15, 18, 21." Stap 1: lees de hele opdracht. Stap 2: werkwoord omcirkel. Stap 3: kleine woorden "alle", "maar niet". Stap 4: "Ik zoek getallen in de tafel van 3 die oneven zijn." Stap 5: antwoord is een omcirkeling. Stap 6: 9, 15 en 21 omcirkeld; 12 en 18 zijn even. Controle klopt.
Lezen in het 1e en 2e leerjaar
Jonge kinderen kunnen vaak nog niet vlot lezen. Lees de opdrachten voor en wijs de belangrijke woorden aan. Gebruik pictogrammen: een potlood voor "schrijf", een kleurpotlood voor "kleur", een cirkel voor "omcirkel". Zo leren ze de structuur van opdrachten kennen, nog voor ze alles zelf kunnen lezen.
Lezen als leesvaardigheid oefenen
Nauwkeurig lezen is een vaardigheid die je ook buiten wiskunde kan oefenen: bij het volgen van een recept, een handleiding van een spel of een bouwinstructie. Laat je kind die teksten zelf lezen en uitvoeren. Zo leert het dat elk woord belangrijk kan zijn, en dat komt ook in de wiskundeles van pas.
Meer lezen
Lees ook wat zijn redactiesommen?, overbodige en ontbrekende gegevens en begrijpend lezen oefenen.
Veelgestelde vragen
Waarom maken kinderen fouten door de opdracht?
Omdat ze te snel lezen, kleine woorden zoals "niet" of "behalve" missen of het tweede deel van de opdracht vergeten.
Hoe leer je een kind opdrachten goed lezen?
Met een vaste methode: hele opdracht lezen, werkwoord onderstrepen, kleine woorden omcirkelen, herformuleren en controleren.
Welke kleine woorden zijn belangrijk?
Niet, alle, elk, minstens, hoogstens, groter dan, kleiner dan, behalve, ongeveer en precies.
Wat als mijn kind dyslexie heeft?
Lees de opdracht voor, knip ze op en markeer de belangrijke woorden. Bespreek aanpassingen met de school.
Wat zijn signaalwoorden?
Woorden zoals samen, verschil, keer en verdelen die vaak naar een bewerking wijzen, maar altijd met de situatie gecontroleerd moeten worden.
Hoe help je jonge kinderen met opdrachten?
Lees de opdracht voor, wijs de belangrijke woorden aan en gebruik pictogrammen.
Helpt het om de opdracht twee keer te lezen?
Ja, een tweede lezing helpt om kleine woorden en tweede delen van de opdracht niet te missen.